Mỹ cáo buộc Alibaba và DeepSeek khai thác năng lực AI có hệ thống

Mỹ cáo buộc Alibaba, DeepSeek khai thác năng lực AI có hệ thống, tranh cãi về chưng cất mô hình gia tăng #AI, #TríTuệNhânTạo, #Alibaba, #DeepSeek, #MoonshotAI, #MiniMax, #OpenAI, #Anthropic, #ChưngCấtMôHình, #AnNinhMạng, #Mỹ, #TrungQuốc
Nếu một doanh nghiệp dùng câu trả lời của AI đối thủ để huấn luyện sản phẩm cạnh tranh, ranh giới giữa học hỏi công nghệ và khai thác trái phép nằm ở đâu?

1. Cáo buộc xuất phát từ ba cơ quan an ninh Mỹ

Ngày 08/09/2026, Cơ quan An ninh mạng và An ninh cơ sở hạ tầng Mỹ CISA, Cơ quan An ninh Quốc gia NSA và Cục Điều tra Liên bang FBI công bố cảnh báo chung về các chiến dịch chưng cất kiến thức nhắm vào mô hình AI của Mỹ. Alibaba, DeepSeek và Moonshot AI nằm trong nhóm doanh nghiệp Trung Quốc bị cáo buộc khai thác năng lực mô hình có hệ thống. Đây là cáo buộc chính thức của các cơ quan Mỹ, cần phân biệt với kết luận đã được kiểm chứng độc lập về từng doanh nghiệp. Cảnh báo AA26-251A của CISA⁠.

Theo Reuters, cáo buộc liên quan sáu doanh nghiệp Trung Quốc và các mô hình của Anthropic, OpenAI, Google cùng SpaceX. Phía Mỹ cho rằng hoạt động này giúp giảm chi phí phát triển và có thể hỗ trợ năng lực quân sự, tấn công mạng của Trung Quốc. Tại thời điểm Reuters đưa tin, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa bình luận. Việc chưa phản hồi không đồng nghĩa với thừa nhận cáo buộc. Reuters⁠.

2. Chưng cất mô hình là gì và vì sao gây tranh cãi

Anthropic giải thích chưng cất mô hình là phương pháp huấn luyện một mô hình yếu hơn bằng đầu ra của mô hình mạnh hơn. Chính các phòng nghiên cứu AI cũng sử dụng kỹ thuật này để tạo phiên bản nhỏ, tiết kiệm chi phí.

Tranh cãi tập trung vào cách tiếp cận và sử dụng đầu ra của đối thủ. Trong thông báo ngày 23/02/2026, Anthropic cáo buộc DeepSeek, Moonshot AI và MiniMax dùng tài khoản gian lận để thu thập phản hồi từ Claude, vi phạm điều khoản dịch vụ và giới hạn truy cập theo khu vực. Thông báo của Anthropic⁠.

3. Các số liệu đã được bên đưa ra cáo buộc công bố

Doanh nghiệp Quy mô tương tác bị cáo buộc Nguồn và mốc công bố
DeepSeek Hơn 150.000 lượt trao đổi với Claude Anthropic, ngày 23/02/2026
Moonshot AI Hơn 3,4 triệu lượt trao đổi với Claude Anthropic, ngày 23/02/2026
MiniMax Hơn 13 triệu lượt trao đổi với Claude Anthropic, ngày 23/02/2026
Alibaba Hơn 28,8 triệu lượt trao đổi qua gần 25.000 tài khoản bị cho là gian lận Thư Anthropic đề ngày 10/06/2026 gửi Thượng nghị sĩ Tim Scott và Elizabeth Warren, được Reuters tiếp cận

Ba dòng đầu là số liệu do Anthropic công bố⁠. Với Alibaba, Reuters cho biết thư của Anthropic mô tả hoạt động diễn ra từ ngày 22/04/2026 đến ngày 05/06/2026, được quy cho các bên vận hành có liên hệ với Alibaba và đơn vị Alibaba Qwen. Các con số trong bảng phản ánh cáo buộc của Anthropic, không phải kết quả kiểm toán độc lập hay số liệu do các doanh nghiệp bị nêu tên xác nhận. Reuters về thư của Anthropic⁠.

4. Từ cạnh tranh thương mại đến bảo vệ năng lực AI

Anthropic cho biết việc quy kết dựa trên địa chỉ IP, dữ liệu mô tả yêu cầu truy cập và dấu hiệu hạ tầng. Công ty đồng thời cảnh báo rằng việc chuyển năng lực sang mô hình khác có thể không giữ lại các biện pháp an toàn. Đây là đánh giá rủi ro của Anthropic, không tự chứng minh mọi mô hình bị nêu tên đã được sử dụng cho mục đích nguy hiểm. Anthropic⁠.

Vấn đề cũng đã được đưa vào chính sách an ninh của Mỹ. Bản ghi nhớ tổng thống NSPM-11 ngày 05/06/2026 yêu cầu các cơ quan liên quan phát triển hợp tác với doanh nghiệp để bảo vệ công nghệ AI trước hoạt động chưng cất có chủ đích gây hại. Những nội dung được nêu gồm chia sẻ thông tin về mối đe dọa, nghiên cứu bảo mật và kiểm thử an toàn phối hợp. Điều này cho thấy Washington đang xử lý việc bảo vệ mô hình AI ở cấp độ an ninh quốc gia. Bản ghi nhớ NSPM-11 của Nhà Trắng⁠.